उपनिषदों की संख्या 108 है जो वेदांत दर्शन के महत्त्वपूर्ण ग्रंथ हैं। ये ग्रंथ वेदों के अन्तर्गत होते हैं और उन्हें वेदों के उपवेद के रूप में भी जाना जाता है। उपनिषदों में मनुष्य के जीवन के मूल्यों, उद्देश्य, आत्मा, परमात्मा और उनके संबंध के विभिन्न पहलुओं पर गहरी चर्चा की गई है। ये ग्रंथ ब्रह्मसूत्रों और भगवद गीता जैसे हिंदू धर्म के अन्य महत्त्वपूर्ण ग्रंथों के संबंध में भी बहुत महत्वपूर्ण हैं।
उपनिषदों के नाम विभिन्न हैं, जैसे की ईशा, केन, कठ, श्वेताश्वतर, तैत्तिरीय, चांदोग्य, मुण्डक, मांडूक्य, आध्यात्मिक, कौषीतकि, जबाल, बृहदारण्यक, अरुणि, वाजश्रवस, शांडिल्य, जैमिनि, मैत्रेयी, नारदपरिव्राजक, प्रश्न, द्वैपायनि और ताण्ड्य ब्राह्मण उपनिषद आदि। ये उपनिषद आमतौर पर संस्कृत भाषा में लिखी गई हैं, लेकिन हिंदी अनुवाद उपलब्ध हैं ।
| No. | Upanishad |
|---|---|
| 1 | Isha |
| 2 | Kena |
| 3 | Katha |
| 4 | Prashna |
| 5 | Mundaka |
| 6 | Mandukya |
| 7 | Taittiriya |
| 8 | Aitareya |
| 9 | Chandogya |
| 10 | Brihadaranyaka |
| 11 | Brahma |
| 12 | Kaivalya |
| 13 | Jabala |
| 14 | Svetasvatara |
| 15 | Hamsa |
| 16 | Aruni |
| 17 | Garbha |
| 18 | Narayana |
| 19 | Paramahamsa |
| 20 | Amrita-bindu |
| 21 | Amrita-nada |
| 22 | Amrita-nidhi |
| 23 | Kshurika |
| 24 | Tejobindu |
| 25 | Dhyanabindu |
| 26 | Brahmavidya |
| 27 | Yogatattva |
| 28 | Atma |
| 29 | Narada-parivrajaka |
| 30 | Trishikhi-brahmana |
| 31 | Srimad-bhagavata-gita |
| 32 | Skanda-subrahmanya |
| 33 | Rudra-hridaya |
| 34 | Saraswati-rahasya |
| 35 | Dattatreya |
| 36 | Shukarahasya |
| 37 | Maha-vakya |
| 38 | Pancabrahma |
| 39 | Pranagnihotra |
| 40 | Gopalatapani |
| 41 | Krishna |
| 42 | Yajnavalkya |
| 43 | Varaha |
| 44 | Maitrayaniya |
| 45 | Sandilya |
| 46 | Paingala |
| 47 | Bhikshuka |
| 48 | Muktika |
| 49 | Subala |
| 50 | Mantrika |
| 51 | Sarvasara |
| 52 | Niralamba |
| 53 | Sukarahasya |
| 54 | Vajra-sucika |
| 55 | Tejobrahma |
| 56 | Nadabindu |
| 57 | Brahma-vidya |
| 58 | Yogakundalini |
| 59 | Yogatattva-upanishad |
| 60 | Advayataraka |
| 61 | Rama-rahasya |
| 62 | Yoga-kundalini |
| 63 | Bhasma |
| 64 | Rudrahrudaya |
| 65 | Ganapati |
| 66 | Darsana |
| 67 | Tarasara |
| 68 | Mahavakya |
| 69 | Panchikarana |
| 70 | Pranava |
| 71 | Maha-narayana |
| 72 | Rama-tapini |
| 73 | Vasudeva |
| 74 | Mudgala |
| 75 | Sannyasa |
| 76 | Avadhuta |
| 77 | Katharudra |
| 78 | Brahma |
| 79 | Jabali |
| 80 | Yajnavalkya |
| 81 | Haṁsa |
| 82 | Paramahamsa-par |
| 83 | Yoga-chudamani |
| 84 | Renuka |
| 85 | Kalagnirudra |
| 86 | Dakshinamurti |
| 87 | Pancabrahma |
| 88 | Rudrakshajabala |
| 89 | Jabali-darshana |
| 90 | Rudra-yamala |
| 91 | Brihajjabala |
| 92 | Narasimha-tapani |
| 93 | Tripuratapini |
| 94 | Devi |
| 95 | Tripura |
| 96 | Kathaka |
| 97 | Bhavana |
| 98 | Surya |
| 99 | Akshi |
| 100 | Adhyatma |
| 101 | Kundika |
| 102 | Savitri |
| 103 | Atma-bodha |
| 104 | Narada |
| 105 | Trisikhi |
| 106 | Saubhagyalakshmi |
| 107 | Saraswati |
| 108 | Bahvricha |
Post a Comment
0 Comments